A saúde mental no emprendemento

Iniciar un negocio é unha experiencia chea de emocións, desde o pracer de ver unha idea converterse en realidade ata a emoción de superar desafíos imprevistos. Con todo, detrás da aparente liberdade e autonomía que moitos asocian con este camiño, oculta unha realidade menos visible pero igualmente significativa: o impacto do emprendemento na saúde mental.

A incerteza financeira, a carga de responsabilidades e a necesidade constante de tomar decisións críticas poden converter o emprendemento nunha experiencia extenuante, tanto física como emocionalmente. De feito, estudos recentes revelaron que as persoas que deciden fundar unha startup son significativamente máis propensas a experimentar niveis altos de estrés, ansiedade e mesmo depresión en comparación con aquelas que seguen traxectorias laborais máis convencionais. Segundo un informe “Are Entrepreneurs Touched with Fire?” da Universidade de California, Berkeley, aproximadamente o 72% das persoas emprendedoras reportan ter problemas de saúde mental, xa sexa en forma de esgotamento, ansiedade ou episodios depresivos.

A pesar destas alarmantes cifras, abordar a saúde mental no ámbito do emprendemento segue sendo un tabú. Moitos fundadores e fundadoras senten a presión de proxectar unha imaxe de éxito e resiliencia inquebrantable, o que a miúdo lles impide recoñecer ou buscar axuda cando o seu benestar emocional vese comprometido. Esta cultura do hustle, é dicir, unha dedicación constante e frenética ao traballo, unida a unha autoexigencia excesiva, reforza a idea de que o éxito só conséguese a través do sacrificio persoal, o que pode levar a consecuencias graves para a saúde.

Neste contexto, é fundamental romper o silencio e abordar a saúde mental como unha parte integral do éxito empresarial. Coidar a mente non só é un acto de autocuidado, senón unha estratexia necesaria para asegurar a sustentabilidade do negocio a longo prazo. Despois de todo, unha persoa que goza de boa saúde mental atópase en mellores condicións de tomar decisións acertadas, adaptarse aos cambios e xestionar o estrés de maneira efectiva.

Desafíos comúns da saúde mental no emprendemento

O camiño do emprendemento é fascinante, pero tamén está cheo de obstáculos que poden poñer a proba a estabilidade emocional e mental de calquera persoa. Estes desafíos non sempre son visibles desde fóra, pero afectan profundamente a maneira en que as persoas fundadoras manexan a súa día a día.

A continuación, exploramos algúns dos principais factores que impactan a saúde mental de quen decide iniciar e xestionar o seu propio negocio:

• Estrés constante pola incerteza financeira. A diferenza de quen conta cun salario estable, as persoas emprendedoras adoitan enfrontarse a incertezas constantes respecto a os seus ingresos. En particular, durante as etapas iniciais, a falta de previsibilidade nos ingresos xera unha carga elevada de tensión. Por exemplo, as preocupacións sobre a capacidade de pagar as facturas mensuais, cubrir os soldos das persoas empregadas ou simplemente manterse en funcionamento, poden resultar moi atafegantes. Esta falta de certeza económica é un dos principais factores que incrementan a ansiedade, provoca insomnio e mesmo levan a unha sensación constante de estar "a piques de caer".
• Sobrecarga de roles e responsabilidades. Quen emprende, especialmente nas primeiras fases dos seus negocios, adoitan asumir múltiples funcións: ademais de ser as persoas fundadoras e visionarias do proxecto, tamén poden estar a cargo das finanzas, o márketing, as vendas, a atención ao cliente e ata as tarefas operativas. Esta necesidade de estar "en todo" e a incapacidade de delegar responsabilidades pode levar ao esgotamento ou burnout (termo habitual na contorna anglosaxoa), unha síndrome que se manifesta con fatiga emocional, perda de interese no traballo e unha diminución na eficacia profesional.
• Illamento social. O emprendemento pode ser unha experiencia solitaria, xa que moitas persoas traballan soas ou en equipos pequenos e carecen do apoio estruturado que se atopa en empregos máis tradicionais, como compañeiros e compañeiras de traballo, ou un referente con quen intercambiar ideas e preocupacións. Esta soidade intensifícase se non se conta cunha rede de apoio, como mentores en situacións similares, o que pode agravar problemas de ansiedade ou depresión. Sen unha rede de apoio, é difícil procesar as emocións e as presións do día a día.
• Dificultade para equilibrar a vida persoal e profesional. Existe o mito de que para ter éxito é necesario dedicar todo o tempo e a enerxía ao negocio, descoidando o benestar persoal. É dicir, caer na trampa de traballar xornadas interminables, sacrificar tempo coa familia e amizades e non reservar espazo para actividades de lecer ou autocuidado. A falta de equilibrio entre o traballo e a vida persoal pode levar a un esgotamento físico, unha desconexión emocional e problemas de relacións interpersoais. A longo prazo, este desgaste reduce a capacidade para ser unha persoa produtiva e creativa.
• Medo ao fracaso e autocrítica excesiva. As decisións equivocadas, os erros financeiros ou os resultados negativos poden levar ás persoas para cuestionar constantemente a súa capacidade e valía. Esta situación agrávase coa tendencia para compararse con outras persoas empresarias exitosas, o que pode xerar unha sensación de insuficiencia ou fracaso persoal. A presión por ser perfecto ou lograr o éxito rapidamente pode levar a un estado mental negativo, onde a persoa senta atrapada ou incapaz de avanzar.
• Inseguridade na toma de decisións. Desde a elección do equipo ata as estratexias de crecemento, a persoa emprendedora está en constante toma de decisións. A presión de tomar decisións que poden ter un impacto significativo no negocio e na vida persoal pode xerar ansiedade, unha sensación de constante tensión e un ciclo de preocupación, o que impide avanzar con claridade e confianza. Isto pode conducir á parálise por análise, onde o medo para equivocarse impide que se tomen accións necesarias.

Que facer para coidar a saúde mental durante este proceso?

Para coidar a saúde mental durante o proceso de emprendemento é fundamental que se adopte un enfoque integral cara ao seu benestar desde o primeiro momento. A miúdo, as persoas que están a crear ou xestionando un negocio de alto impacto enfróntanse a altos niveis de #estrés e presión, o que pode afectar o seu equilibrio emocional. Para evitar ou contrarrestar estes efectos, moitos optan por implementar cambios significativos no seu estilo de vida que, de maneira preventiva, impidan situacións irreversibles.

Unha das estratexias máis comúns é incluír o exercicio físico como parte da rutina diaria. Actividades como correr, practicar deportes ou simplemente realizar camiñadas axudan a liberar tensións, mellorar o ánimo e manter o corpo en movemento. Escoitar música é outra ferramenta útil para algúns, xa que ten un poder relaxante que pode diminuír a ansiedade e mellorar a concentración. Ademais, priorizar un descanso adecuado, asegurándose de durmir as horas necesarias, é clave para manter a mente clara e reducir o esgotamento. Igualmente, seguir unha alimentación saudable proporciona ao corpo os nutrientes que necesita para funcionar óptimamente, o que á súa vez inflúe no benestar mental. Organizar o tempo de maneira efectiva para equilibrar as responsabilidades profesionais con momentos de calidade coa familia, parella e amizades tamén é vital para non descoidar as relacións persoais e manter unha rede de apoio emocional.

Doutra banda, algunhas persoas incorporan prácticas como o ioga ou a meditación na súa vida diaria. Estas actividades non só melloran a flexibilidade e o ton muscular, senón que tamén promoven a calma, a autoconciencia e a conexión mente-corpo. Para outras, acudir a terapias psicolóxicas con profesionais é unha maneira efectiva de xestionar a presión, falar sobre as súas preocupacións e aprender ferramentas para afrontar #o #estrés. A terapia permite explorar pensamentos e emocións que, de non ser atendidos, poden interferir no benestar mental e emocional.

Virginia Ortiz, directora e fundadora de Marea Desenvolvo Persoal, comparte algúns aspectos clave para manter unha boa saúde mental durante o camiño empresarial:

“Coidar a saúde mental mentres emprendes é fundamental se queres conseguir os obxectivos de forma equilibrada.

Sería importante primeiro falar de “presión saudable” como concepto que explica que queres conseguir e que estás disposto a dar para facelo de forma que non se che vaia a vida niso.

Para iso entran en xogo dúas variables:

• Os obxectivos sociais: referíndose ao que socialmente está establecido que debes alcanzar.
• ⁠E, doutra banda, a organización do tempo. Cando emprendes es o xestor do teu tempo 24h.

Agora falaremos de que facer coas variables arriba explicadas.

Por unha banda, necesitas saber que obxectivos che queres marcar de forma realista e de que maneira cobren as túas necesidades. E por outro, de que maneira vas organizarche e que recursos necesitas para conseguilos.
Para poder levar a cabo todo isto que falo o fundamental é contestar a estas preguntas, que necesitarías ti para que a túa saúde mental non se vise afectada? Que deberías evitar?”

En resumo, coidar a saúde mental mentres se emprende implica unha combinación de prácticas físicas, emocionais e sociais. Ao adoptar un enfoque equilibrado e buscar axuda cando é necesario, os fundadores e fundadoras poden non só mellorar o seu benestar, senón tamén aumentar as súas probabilidades de éxito no longo prazo.