Gonzalo García Iranzo, Hotta-ko kofundatzailea

Gonzalo Garcíarekin hitz egin dugu, Hotta-ko kofundatzailearekin; profil teknikoko ekintzailea da, eta bideetako ingeniari gisa trebatu eta softwarearen munduan lan egin ondoren, bere bazkidearekin batera datu-zentroak bezalako azpiegitura teknologikoek sortzen duten hondar-beroa berreskuratu eta berrerabiltzea helburu duen irtenbide bat bultzatzen amaitu zuen.

Elkarrizketan zehar azaltzen du nola Soriako garaje batean egindako behaketa oso zehatz bat industria-, energia- eta teknologia-osagai handiko enpresa-proiektu baten abiapuntu bihurtu zen. Era berean, ziklo luzeak, bezero teknikoak eta sarrera-hesi handiak dituen ingurune batean proposamen bat baliozkotzearen erronkak jorratzen ditu; ziurtagirien, kontzeptu-proben eta sektorearen ulermen sakonaren garrantzia azpimarratzen du; eta Plataforma ONE bezalako espazioek arlo konplexu eta eragin handikoetan ekiten dutenentzat konexioak, finantzaketa eta ezagutza erabilgarria errazteko izan dezaketen rola ere bai.

Datu-zentroetako hondar-beroa arazo ikusezina da jende gehienarentzat. Zerk ikusarazi zizuen hor bazegoela benetako eta aprobetxatu gabeko aukera bat?

Faktore oso zehatzen konbinazioa izan zen. Alde batetik, nire bazkide Aarónek CPD txiki bat (Datuak Prozesatzeko Zentroa) jarri zuen Sorian, ingurune hotz batean, eta oso deigarria zen zerbait ohartu zen: neguan ia ezin zen garajean egon egiten zuen beroagatik, eta, aldi berean, berotu nahi zuen gelak oraindik berogailua behar zuen. Hor agertu zen galdera oso sinple baina oso indartsu bat: nola eraman soberan dagoen bero hori behar den lekura.

Bestalde, ni gero eta cloud pribatu gehiago zuen azpiegitura testuinguru batean lan egitetik nentorren; horrek datu-zentro gehiago eta hazten ari zen merkatu bat ere esan nahi zuen. Benetako behar bat joera teknologiko argi batekin lotzen duzunean, ulertzen duzu ez zaudela anekdota baten aurrean, egiturazko arazo baten aurrean baizik.

Gainera, oinarrizko motibazio oso garrantzitsu bat zegoen: kontsumitzen dugun energiaren zati handi-handi bat beroa sortzera bideratzen da, eta, aldi berean, badira beroa azpiproduktu gisa sortzen duten industriak, eta gainera hura kanporatzeko energia gastatzen dutenak. Eraginkortasunik eza agerikoa ikusi genuen, eta hori izan zen Hotta-ren abiapuntua. Behar bat asmatzea baino gehiago, egin genuena ia inork begiratzen ez zuen tokira begiratzea izan zen.

Industria-negocio eredu bat baliozkotzea oso desberdina da hori softwarean egitearekin alderatuta. Nola baliozkotu zenuten zuen proposamena ziklo luzeak eta bezero oso teknikoak dituen ingurune batean?

Pazientziaz, entzute askorekin eta oso logika progresiboarekin. Honelako sektoreetan ez duzu irtenbide bat kolpe batean edo aurkezpen bakar batekin baliozkotzen. Izan ere, prozesua hasten da norberaren arazo bat edo oso hurbilekoa den bat konpontzen. Gure kasuan, jatorria beroa sobera zegoen espazio batetik behar zen beste batera mugitzen saiatzea izan zen. Lehen urrats horrek ideiaren bideragarritasuna egiaztatzeko balio du.

Ondoren dator zailena: kanpora atera eta hasieran ia dena ezezkoa den merkatu bati aurre egitea. Hor garrantzitsuena da “ez” bakoitza ez interpretatzea soilik errefus gisa, informazio gisa baizik. Bezero potentzial batek ezetz esaten badizu, zergatik ulertu behar da, feedback hori jaso, MVPa egokitu eta berriro saiatu.

Gakoa benetako kontzeptu-proba bat ahalik eta azkarren lortzea da, txikia izan arren. Lehenik zeure buruarekin edo ingurune kontrolatu batean baliozkotzen duzu, eta hurrengo pausoa kanpoko norbaitek probatzea da. Hortik aurrera, baliozkotze bakoitzak proiektuari sendotasun handiagoa ematen dio. Hasieran karratu bati bultza egitea bezalakoa da; gero, pixkanaka, gurpil baten antza gehiago hartzen hasten da.

Industria-sektoreetan ekitea normalean ez da mediatikoa, baina balio handikoa da. Zein faktorek edo merkatuko zeinuek konbentzitu zintuzteten hain teknikoa den nitxo honen alde apustua egitera?

Gure kasuan, eraginkortasunarekiko motibazio oso handia egon zen. Bai nire bazkidea bai ni gauzak zergatik funtzionatzen duten funtzionatzen duten bezala eta hobeto egin ote daitezkeen etengabe zalantzan jartzen ditugun pertsonak gara. Hain agerikoa den eraginkortasunik eza antzematen duzunean, oso zaila da beste alde batera begiratzea.

Ikusgarritasun txikiagoko edo modaz kanpoko sektorea izateaz harago, guri erakartzen ziguna benetako arazo sakon bat, eta oraindik gutxi konpondutakoa, egotea zen hain zuzen. Energia modu sistematikoan alferrik galtzen zela ikusten genuen, merkatuak eta arau-esparruak elektrifikaziorantz, jasangarritasunerantz eta iturri eraginkorragoen beharrerantz egiten zuten bitartean.

Denborarekin, gainera, merkatuaren bilakaerak hori are gehiago baliozkotu du. Adimen artifizialaren etorrerak konputazio-beharra biderkatu du eta datu-zentroak elkarrizketa askoren erdigunean jarri ditu. Ez da joera bat-batean agertu zenik, baizik eta guk jada ikusten genuela merkatua nora zihoan, eta produktua norabide horretan fokuratu genuen hasieratik bertatik.

Hotta hitzez hitz Soriako garaje batean jaio zen. Zer ikaskuntza praktiko utzi zizuen hasierako fase artisau eta esperimental hark?

Asko eta asko. Horrela hasten zarenean, hutsetik ia-ia, denetik ikasten duzu, hitzez hitz dena egitea tokatzen zaizulako. Nik, adibidez, bideetako ingeniaritza ikasia nuen, eta elektronika ez zen inondik inora nire espezialitatea. Hala ere, nire bazkidearekin batera plakak egiten eta urte batzuk lehenago inoiz jorratuko nituela pentsatuko ez nituzkeen gai teknikoak konpontzen ikusi nuen neure burua.

Baina ez duzu alderdi teknikotik bakarrik ikasten. Enpresa- eta administrazio-dimentsio osoari ere aurre egin behar diozu: sozietate bat nola eratu ulertzetik hasi eta izapideak ebaztera, informazioa bilatzera eta baliabide oso mugatuekin erabakiak hartzera arte. Fase horrek proiektuaren ikuspegi orokorra garatzera behartzen zaitu.

Ikaskuntza nagusia laburbildu beharko banu, esango nuke ekiteak, batez ere, ez dakizun guztiari buruz irakasten dizula. Zenbat eta gehiago aurrera egin, orduan eta argiago ikusten duzu menderatzen ez dituzun eta benetako zerbait eraiki nahi baduzu ulertu beharko dituzun arlo asko daudela. Dena ez jakitearen kontzientzia hori da, hain zuzen, azkar ikastera eta moldatzera bultzatzen zaituena.

Zerbitzariak benetako azpiegituretan integratzeak oztopo tekniko eta arautzaileak dakartza. Zer oztopo aurkitu zenituzten hasieran, eta nola gainditu zenituzten?

Lehen erronka handia intuizio on bat izatea nahikoa ez zela onartzea izan zen. Teknikoki bideragarria zen zerbait bihurtu behar genuen, eta horrek hasieran guztiz menperatzen ez genituen eremuetan sartzera behartu gintuen. Industria- edo energia-proiektuetan hori oso azkar gertatzen da: erronka fisikoak, teknikoak eta operatiboak oso zehatzak dira, eta ezin zara aurkezpen baten atzean ezkutatu.

Horri arau-esparruaren eta merkatuaren zatia gehitu behar zaio. Aurrera egin ahala, hasieran bigarren mailakotzat har daitezkeen baina bezero handiekin lan egin nahi baduzu funtsezko bihurtzen diren ziurtagiri eta eskakizun batzuk ulertzea zein garrantzitsua zen ohartu ginen. Ikasgai argienetako bat izan zen ez dela komeni gai horiek geroagorako uztea.

Hori gainditzeko modua azkar ikastea, ezagutza modu transbertsalean eraiki behar genuela onartzea eta irtenbidearen balioa merkatuak ulertzen zituen metriketara itzultzea izan zen. Gure kasuan, adibidez, CAEak —energia-aurrezkiaren ziurtagiriak— oso tresna erabilgarriak dira, argi erakusten baitute eraginkortasunaren hobekuntza eta sistema jakin batzuk modernizatzearen logika ekonomikoa.

Zirkulartasuna eta jasangarritasuna Hotta-ren erdigunean daude. Nola bihurtzen dira benetako metriketan edo eguneroko erabaki operatiboetan?

Guretzat oinarria beti izan da eraginkortasuna. Zirkulartasuna eta jasangarritasuna ez ziren proiektuari gehitutako eslogan bat, energia-eraginkortasunik eza ageriko bat konpontzearen ondorio zuzena baizik.

Denborarekin ulertu genuen enpresa handi batek edo bezero industrial batek halako irtenbide baten benetako balioa ikus dezan ez dela nahikoa eraginaz edo etorkizunaz hitz egitea. Hori adierazle ulergarri, operatibo eta diruz balia daitezkeenetan itzuli behar da. Hor CAEak oso adibide ona dira, energia-aurrezkia zuzenean merkatu-esparru batekin eta pizgarri ukigarri batekin lotzen baitute.

Arlo honetan lan egiteak erakusten dizu jasangarritasunak indarra irabazten duela promesa abstraktu izateari uzten dionean eta eraginkortasunean, aurrezkian eta lehiakortasunean hobekuntza neurgarri bihurtzen denean. Hor bihurtzen da diskurtsoa sinesgarri, eta hor eragiten du benetan erabakiak hartzean.

Ekintzaile askok industria- edo energia-sektoreetan sartu nahi dute, baina konplexutasun teknikoak beldurra ematen du. Zein bi edo hiru urrats praktiko gomendatuko zenituzke ondo hasteko?

Lehenengoa da sektorea ondo ezagutzea eta ahalik eta lasterren ez dakizun guztia onartzea. Askoz hobe da ikaskuntza-jarrerarekin sartzea, dituzun hutsuneak ulertuz eta horiek lantuz, lurraldea dagoeneko menderatzen duzula pentsatzea baino.

Bigarrena da kontzeptu-proba bat ahalik eta azkarren bilatzea. Berdin dio oso txikia, oso artisaua edo norberaren arazo bati aplikatua izatea: garrantzitsuena ideia errealitatean funtzionatzen duela baliozkotzea da. Industria-sektoreetan, hasierako baliozkotze horrek balio handia du, plano teorikotik ateratzera behartzen zaituelako.

Eta hirugarrena da geroago eskatuko dizutela badakizun guztiarekin goiz hastea, bereziki bezero handiei saltzeko funtsezkoak izango diren ziurtagiri edo eskakizunekin. Askotan geroko faseetarako uzten dira, baina horretan garaiz aurreratzeak alde handia marka dezake.

Amaitzeko, zuen esperientziatik abiatuta, nola lagun diezaioke Plataforma ONEk Hotta bezalako proiektuei industriarekin, finantzaketarekin, partner teknologikoekin eta energia-irtenbide berritzaileak bilatzen dituzten lurraldeekin konektatzen?

Hainbat modutan egin dezake, eta oso garrantzitsu bat da konexio erabilgarriak erraztuz. Networking-az hitz egiten dugunean, ez da soilik jendea ezagutzea, baizik eta benetako eskaerekin, balizko bezeroekin, partner teknologikoekin edo gurearen moduko irtenbide batek lekua izan dezakeen open innovation dinamikekin konektatzea. Baliozkotzea eta lehen bezeroak behar dituzten proiektuetarako, hori erabakigarria izan daiteke.

Gainera, finantzaketaren atala funtsezkoa da. Laguntzak iragazten edo laguntza publikoaren aukerak identifikatzen laguntzen duten tresnak izateak asko errazten du normalean konplexua eta denbora asko eskatzen duen prozesu bat, eta hori bereziki baliotsua da talde txikientzat.

Eta asko ematen du baita ere giden, izapideen eta ezagutza praktikoaren bidez. Osagai tekniko, industrial edo arautzaile handia duten sektoreetan ekiten duzunean, burokrazia handia dago eta intuitiboak ez diren gai asko sortzen dira. Informazio argia eta bide hori antolatzen duten baliabideak eskura izateak izugarri laguntzen du berez zorrotzak diren prozesuetan denbora eta energia ez alferrik galtzen.